το δραστικό πυρηνικό φορτίο

ΤΟ ΔΡΑΣΤΙΚΟ ΠΥΡΗΝΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ

Η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού, η ηλεκτροθετικότητα και η ηλεκτραρνητικότητα καθορίζονται από το ηλεκτρικό φορτίο που αντιλαμβάνεται κάποιο εξωτερικό e , τόσο από τον πυρήνα όσο και από τα άλλα e και των εσωτερικών αλλά και της εξωτερικής στιβάδας.  Ένα εξωτερικό e έλκεται από τα p του πυρήνα και απωθείται από τα άλλα e, οπότε τελικά δέχεται μια έλξη μειωμένη από τον πυρήνα. Το μειωμένο πυρηνικό φορτίο που δρα σε ένα εξωτερικό e λέγεται δραστικό πυρηνικό φορτίο. Τα άλλα e μειώνουν το πυρηνικό φορτίο σε διαφορετικό βαθμό ανάλογα με το πόσο κοντά στον πυρήνα είναι η στοιβάδα στην οποία βρίσκονται. Όμως το κατά πόσο μειώνει το κάθε e το πυρηνικό φορτίο είναι εκτός ύλης. Έτσι π.χ. το δραστικό πυρηνικό φορτίο για ένα εξωτερικό e του ατόμου του θείου με Ζ=16 και με δομή  1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴  είναι:  16 - 2 . 1 - 8 . 0,85 – 5 . 0,35 = 5,45 ( τα 2e της     1^ης στοιβάδας συνεισφέρουν στην άπωση σε ποσοστό 1, 
τα 8e της 2^ης στοιβάδας σε ποσοστό 0.85 και τα 5 γειτονικά-της ίδιας στοιβάδας  με το εξωτερικό e συμμετέχουν σε ποσοστό 0,35 ).

η περιοδική τάση των στοιχείων

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Τα στοιχεία της ίδιας περιόδου έχουν διαφορετικές ιδιότητες, οι οποίες όμως ακολουθούν μια περιοδικότητα ανάλογη της ηλεκτρονιακής δομής των ατόμων τους.

Αριστερά απαντώνται μέταλλα, δεξιότερα ημιμέταλλα, δεξιά αμέταλλα και μετά ευγενή αέρια. 

Δηλαδή προς τα δεξιά (→)  αυξάνεται (↑) η αμεταλλικότητα  και ελαττώνεται (↓) η μεταλλικότητα

των στοιχείων.

Στα οξείδια παρατηρούμε προς τα → μια ↑ του όξινου χαρακτήρα . Ενώ αριστερά τα οξείδια 

είναι βασικά, βαθμιαία γίνονται επαμφοτερίζοντα και στη συνέχεια όξινα.

Στα χλωρίδια επίσης παρατηρούμε προς τα → μια ↑ του ομοιοπολικού χαρακτήρα του δεσμού
μεταξύ χλωρίου-στοιχείου. Ενώ αριστερά οι δεσμοί είναι ιοντικοί, βαθμιαία γίνονται ομοιοπολικοί.
 Έτσι τα χλωρίδια στα αριστερά είναι ηλεκτρολύτες και στα δεξιά μοριακές ουσίες. Επίσης παρατηρούμε 
και μια βαθμιαία μεταβολή της φυσικής τους κατάσταση – έτσι ενώ αριστερά τα χλωρίδια είναι στερεά, 
στη συνέχεια είναι υγρά και μετά δεξιά είναι αέρια.

τα στοιχεία μετάπτωσης

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΤΑΠΤΩΣΗΣ

Στοιχεία μετάπτωσης είναι τα μέταλλα που βρίσκονται στον τομέα D του περιοδικού πίνακα.              Έχουν δομή  (n-1)d^x ns² , όπου x = 1-10 και n = 4,5,6,7 , 

δεν υπάρχουν όμως οι δομές  (n-1)d⁴ns²   και  (n-1)d⁹ ns² .

Βρίσκονται λοιπόν στην 4^η,5^η,6^η και 7^η περίοδο.

Είναι μέταλλα, 

στις ενώσεις τους έχουν πολλούς θετικούς αρ.οξείδ. εκτός από το Sc και τον Zn,                                  τα άτομά τους  έχουν μονήρη e εκτός από τον Zn και γι αυτό είναι παραμαγνητικά στοιχεία 

( τα παραμαγνητικά υλικά έλκονται από τα μαγνητικά πεδία και μαγνητίζονται προσωρινά),

τα άτομά τους έχουν ηλεκτρονικό κενό και δέχονται αδέσμευτα ζευγάρια e και γι αυτό

σχηματίζουν σύμπλοκες ενώσεις εκτός από τον Cu και τον Zn, 

σχηματίζουν έγχρωμες ενώσεις εκτός από το Sc και τον Zn,  

έχουν καταλυτική δράση.